Aktualne zasady rozliczania fotowoltaiki w 2026 roku – czym są net-metering i net-billing?

Polska jest jednym z najszybciej rozwijających się rynków PV w Europie – nie dziwi więc fakt, że trudno dziś przejechać przez osiedle domków jednorodzinnych lub przejechać drogą krajową, żeby nie natknąć się błyszczące na dachu panele fotowoltaiczne. Choć sam montaż instalacji to decyzja stosunkowo prosta, to już sposób rozliczenia energii pochodzącej z fotowoltaiki potrafi przesądzić o tym, czy inwestycja zwróci się w 5, 7, czy w 12 latach.

Przepisy dotyczące rozliczeń prosumentów zmieniały się kilkukrotnie od 2016 roku. Dla wielu właścicieli instalacji fotowoltaicznych terminy takie jak net-billing, net-metering, depozyt prosumencki czy RCEm brzmią jak żargon prawno-energetyczny, który niewiele mówi o tym, ile zaoszczędzą na rachunkach. Zrozumienie tych pojęć bezpośrednio przekłada się na opłacalność inwestycji w PV – biorąc szczególnie pod uwagę fakt, że po 2022 roku system rozliczeń zmienił się diametralnie, a ceny energii elektrycznej wciąż rosną.

W tym artykule wyjaśniamy aktualne zasady rozliczania fotowoltaiki w 2026 roku, czyli system net-billing i net-metering, a także szczegółowo opisujemy, czym są, co odróżnia je od siebie, kto i na jakich zasadach może korzystać z każdego z tych systemów w 2026 roku, a także czy można przejść z net-metering na net-billing.

Przedstawiamy także zmiany w rozliczeniach energii z PV z TAURON Dystrybucja obowiązujące od 1 września 2026 roku.

Zapraszamy do czytania!

Czym jest net-billing?

Net-billing to nowy system rozliczeń fotowoltaiki obowiązujący od 1 kwietnia 2022 roku model rozliczeń dla wszystkich nowych prosumentów. W odróżnieniu od net-meteringu, tutaj nie wymieniasz się kilowatogodzinami – sprzedajesz nadwyżki energii do sieci i kupujesz energię z sieci oddzielnie, za każdym razem po innych cenach.

I tu właśnie leży sedno: energia, którą oddajesz do sieci jest wyceniana po cenach hurtowych, zaś prąd, który stamtąd pobierasz, jest już rozliczany po cenach detalicznych. Różnica między tymi stawkami jest znacząca – o tym więcej za chwilę.

RCE i RCEm – czym są w rozliczeniu net-billing?

Żeby zrozumieć net-billing, musisz znać dwa skróty:

• RCE (rynkowa cena energii) – godzinowa cena energii na Rynku Dnia Następnego. Zmienia się co godzinę i zależy od bieżącego popytu i podaży na rynku hurtowym.
• RCEm (miesięczna rynkowa cena energii) – uśredniona cena z całego miesiąca, bardziej przewidywalna niż RCE godzinowe.

Która z nich dotyczy Ciebie? To zależy od daty przyłączenia instalacji:

• instalacja przyłączona do sieci przed 1.07.2024 r. → rozliczasz się wg RCEm (miesięczna średnia),
• instalacja przyłączona do sieci od 1.07.2024 r. → rozliczasz się wg RCE (ceny godzinowe).

Od 1 lutego 2025 r. prosumenci rozliczani wg RCEm korzystają dodatkowo ze współczynnika korekcyjnego 1,23, który podwyższa wartość energii oddawanej do sieci. To bezpośrednia odpowiedź ustawodawcy na krytykę, że ceny hurtowe są zbyt niskie w stosunku do cen detalicznych.

Depozyt prosumencki – co to jest i jak działa w rozliczeniu fotowoltaiki?

Wartość energii elektrycznej, którą oddajesz do sieci rozliczając się w net-billingu nie trafia od razu na Twój rachunek bankowy. Zamiast tego jest zapisywana na depozycie prosumenckim – wirtualnym koncie, z którego Twój sprzedawca energii automatycznie potrąca należności za energię pobraną z sieci.

Depozyt jest ważny przez 12 miesięcy. Środki, których nie wykorzystasz w tym czasie, nie przepadają w całości – ale odzyskasz tylko ich część:

• do 20% niewykorzystanego depozytu przy rozliczeniu wg RCEm,
• do 30% niewykorzystanego depozytu przy rozliczeniu wg RCE.

Reszta nadwyżej energii przepada, dlatego lepiej nie produkować dużo więcej energii, niż jesteś w stanie zużyć lub zmagazynować w magazynie energii.

Net-billing – zasady rozliczenia 2026

System rozliczeń w net-billing odbywa się automatycznie – nie musisz nic robić ręcznie. Twój licznik dwukierunkowy rejestruje dwa przepływy energii: ile energii oddajesz do sieci i ile pobierasz. Na tej podstawie sprzedawca energii co miesiąc wykonuje rozliczenie według następującego schematu:

1. Produkujesz energię – panele fotowoltaiczne wytwarzają prąd przez cały dzień.
2. Jeśli zużywasz energię na bieżąco – to, co zużyjesz w tym samym momencie, kiedy produkujesz energię, nigdzie nie trafia i nie podlega żadnemu rozliczeniu – po prostu nie płacisz za tę energię.
3. Jeśli oddajesz nadwyżki – energia, której nie zużyjesz na bieżąco, trafia do sieci i jest wyceniana wg RCEm lub RCE (w zależności od daty przyłączenia Twojej instalacji).
4. Wartość trafia na depozyt – równowartość oddanej energii jest zapisywana na Twoim depozycie prosumenckim.
5. Pobierasz energię wieczorem lub w pochmurne dni – sprzedawca rozlicza pobranie z sieci, automatycznie odejmując różnicę z nadpłaty (z Twojego depozytu prosumenckiego).
6. Na koniec okresu rozliczeniowego – jeśli depozyt pokrywa całość rachunku, nie płacisz nic. Jeśli nie – dopłacasz różnicę. Jeśli po 12 miesiącach nadal masz nadwyżkę na Twoim koncie, odzyskujesz tylko jej część (do 20% lub 30%).

Najważniejszy wniosek z tego schematu jest jeden: im więcej energii zużyjesz bezpośrednio w momencie produkcji, tym mniej stracisz na różnicy między ceną hurtową a detaliczną.

Ile zarabiasz w systemie rozliczeń net-billing?

Jeśli Twoja instalacja podlega pod net-billing i nie jest wyposażona w przydomowy magazyn energii, mamy niestety złą wiadomość – raczej nie zarabiasz na swojej fotowoltaice.

Przy rozliczeniu w net-billingu możesz spodziewać się mniej więcej takich stawek:

• sprzedaż nadwyżek do sieci (RCEm × 1,23): ok. 0,25–0,55 zł/kWh – w zależności od miesiąca,
• zakup energii z sieci (taryfa detaliczna): ok. 0,90–1,30 zł/kWh.

Oznacza to, że każda kilowatogodzina oddana do sieci zamiast zużyta na miejscu jest warta od dwóch do czterech razy mniej, niż gdybyś ją sam wykorzystał. To właśnie sprawia, że autokonsumpcja, czyli bezpośrednie zużywanie wyprodukowanej energii jest dziś najważniejszym czynnikiem wpływającym na opłacalność fotowoltaiki.

Magazyn energii – sposób na pełne wykorzystanie własnego prądu

W systemie net-billingu liczy się przede wszystkim jedna rzecz: ile energii zużyjesz samodzielnie, zanim trafi ona do sieci:

• każda kilowatogodzina Twojego prądu, którą zużyjesz w ramach autokonsumpcji to oszczędność na rachunku za prąd, gdyż nie kupujesz jej od operatora po cenie detalicznej,
• każda kilowatogodzina oddana do sieci to natomiast strata – sprzedajesz ją po stawce hurtowej, a jeśli będziesz jej potrzebować wieczorem, odkupisz ją po 3, nawet 4x wyższej cenie.

Tu właśnie dobrze widać, jak bardzo potrzebny jest własny magazyn energii, który pozwoli Ci zgromadzić nadwyżki wyprodukowane w ciągu dnia i zużyć je wtedy, kiedy panele już nie pracują – wieczorem, w nocy, w pochmurne dni. Dzięki temu zamiast sprzedawać prąd do sieci po 0,30 zł i odkupywać go po zawyżonej stawce 1,10 zł za kWh, zużywasz własny prąd przez większą część doby.

Jeśli potrzebujesz magazynu energii do Twojej fotowoltaiki – serdecznie zachęcamy do sprawdzenia naszej oferty.

Od ponad 8 lat projektujemy i montujemy zarówno instalacje fotowoltaiczne, jak i magazyny energii – dobierając ich pojemność do Twojego rzeczywistego profilu zużycia. Jeśli chcesz wiedzieć, czy magazyn energii ma sens w Twojej konkretnej sytuacji i jak szybko się zwróci, zapraszamy do bezpłatnej konsultacji i darmowej wstępnej wyceny. Odpowiemy na Twoje pytania, a także pomożemy w formalnościach związanych z dofinansowaniem, dzięki czemu dodatkowo oszczędzisz!

Co to jest net-metering (system opustów)?

Net-metering, zwany też systemem opustów, to model rozliczeń, w którym energia elektryczna oddana do sieci wraca do Ciebie w formie „kredytu kilowatogodzinowego”. Nie sprzedajesz energii, a zamiast tego sieć energetyczna działa jak wirtualny magazyn energii, z którego możesz czerpać, kiedy Twoje panele nie produkują wystarczająco dużo.

Jak działa system net-metering?

Rozliczenie fotowoltaiki w systemie net-metering jest bardzo proste: za każdą kilowatogodzinę oddaną do sieci możesz odebrać z powrotem jej część – w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Ile dokładnie? To zależy od mocy Twojej instalacji:

• instalacje do 10 kWp – odbierasz 0,8 kWh za każdą oddaną 1 kWh,
• instalacje powyżej 10 kWp – odbierasz 0,7 kWh za każdą oddaną 1 kWh.

Ta różnica w odebranej energii to swego rodzaju „opłata” mająca na celu pokrycie kosztów korzystania z sieci jak z magazynu energii. Nadwyżki, których nie odbierzesz w ciągu roku, po prostu przepadają.

Kto może korzystać z net-meteringu w 2026 roku?

System rozliczania net-metering to rozwiązanie zamknięte – nie ma już możliwości do niego przystąpić. Mogą z niego korzystać wyłącznie prosumenci, którzy uruchomili mikroinstalację przed 31 marca 2022 r. Jeśli należysz do tej grupy, masz zagwarantowane prawo do rozliczeń w systemie opustów przez 15 lat od daty pierwszego wprowadzenia energii do sieci, czyli dla większości takich instalacji co najmniej do 2037 roku.

Jeśli Twoją instalację zamontowano po tej dacie, net-metering Cię nie dotyczy – rozliczasz się wyłącznie w systemie net-billing.

Net-billing a net-metering – szczegółowe porównanie

Poniżej przedstawiamy porównanie systemu net-billing do net-metering w formie wygodnej tabeli.

Jak wygląda rozliczenie fotowoltaiki w zależności od systemu? Przykład rozliczenia dla domu jednorodzinnego

Porównanie rocznych oszczędności

*Przy założeniu pełnego wykorzystania depozytu w ciągu roku.

Co z tego wynika?

Różnica w autokonsumpcji bez magazynu a z magazynem jest w tym przykładzie uderzająca – ponad 2 500 zł rocznie. Magazyn energii sprawia, że zamiast sprzedawać nadwyżki po zaniżonej cenie 0,35 zł / kWh i odkupywać energię po 1,10 zł, po prostu zużywasz własny prąd przez większą część doby.

Warto też zauważyć, że net-metering (mimo że jest oparty na mniej korzystnym współczynniku 0,8) w tym przykładzie daje zbliżony wynik do net-billingu bez magazynu. Dzieje się tak właśnie dlatego, że w net-meteringu nie tracisz na asymetrii cenowej między rynkiem hurtowym a detalicznym.

💡 Przykład różnicy w ciągu jednego dnia: W słoneczne południe produkujesz 10 kWh nadwyżki.

Bez magazynu – sprzedajesz je za 3,50 zł, a wieczorem kupujesz 10 kWh za 11,00 zł = tracisz w ten sposób 7,50 zł dziennie.

Z magazynem przez cały dzień ładujesz akumulatory, dzięki czemu wieczorem zużywasz własny prąd. Oszczędzasz pełne 11,00 zł każdego dnia.

Czy można przejść z net-meteringu na net-billing?

Jest to jak najbardziej możliwe, przy czym to decyzja jednokierunkowa. Jeśli masz instalację uruchomioną przed 31 marca 2022 r. i korzystasz z systemu opustów, możesz jednorazowo zdecydować się na przejście do net-billingu. Po tej zmianie nie ma już drogi powrotnej.

Kiedy warto przejść na nowy system rozliczania energii z fotowoltaiki? Przejście na net-billing można rozważyć, gdy:

• planujesz rozbudowę instalacji – dodanie nowych paneli lub mocy powyżej dotychczasowej automatycznie przenosi Cię do net-billingu, warto więc przemyśleć to wcześniej,
• montujesz magazyn energii – wysoka autokonsumpcja znacząco redukuje słabość net-billingu, czyli asymetrię cenową,
• twój profil zużycia energii mocno się zmienił – np. kupiłeś samochód elektryczny, albo zacząłeś ogrzewać dom pompą ciepła.

Jeśli natomiast Twoja instalacja działa stabilnie, nie planujesz jej rozbudowy i nie masz magazynu energii – co do zasady warto zostać w net-meteringu tak długo, jak to możliwe. Opust 0,8 lub 0,7 kWh za kWh jest zwykle korzystniejszy niż sprzedaż po cenie hurtowej i odkup po cenie detalicznej, szczególnie gdy autokonsumpcja jest niska.

Systemy rozliczeń fotowoltaiki w 2026 roku – podsumowanie

Net-metering to system, który odchodzi w przeszłość – nowi prosumenci nie mogą już do niego przystąpić, a jego beneficjenci stopniowo będą z niego wychodzić przez najbliższe lata. Net-billing jest dziś standardem i pozostanie nim na długo.

Zasady rozliczania się w net-billing same w sobie nie są złe, ale wymagają świadomego podejścia do nich. Dopasowanie mocy instalacji do faktycznego zużycia, zmiana nawyków, a przede wszystkim inwestycja w magazyn energii sprawiają, że fotowoltaika w 2026 r. nadal świetnie się opłaca.

Jeśli chcesz wiedzieć jaka konfiguracja instalacji PV będzie najlepsza w Twojej sytuacji – skontaktuj się z nami. W naszej firmie oferujemy bezpłatną wstępną wycenę i analizę opłacalności instalacji PV z magazynem energii dopasowanej do Twoich potrzeb. Zapraszamy!

Autor publikacji: